Kogo dotyczy wykluczenie cyfrowe? Jak temu zapobiegać?

18.05.2023 |
| Clock Przeczytasz w 4 Minuty
Kogo dotyczy wykluczenie cyfrowe? Jak temu zapobiegać?
Przeczytasz w 4 Minuty
Zwiększ rozmiar tekstu

Wykluczenie cyfrowe w Polsce zmniejsza się z roku na rok, nadal jednak jest to poważny problem w naszym kraju. Kogo dotyczy cyfrowe wykluczenie? Co to takiego? Jakie niesie za sobą konsekwencje? W jaki sposób można mu zapobiegać? Poruszamy ten ważny temat w dzisiejszym artykule.

Czym jest wykluczenie cyfrowe? Przykłady

Wykluczenie cyfrowe to problem, który w Polsce jest nadal aktualny. Termin ten oznacza pozbawienie pewnych jednostek dostępu do nowoczesnych technik informatycznych oraz form komunikacji.

Wykluczenie cyfrowe w Polsce nie jest związane wyłącznie z brakiem dostępu do Internetu.

wykluczenie cyfrowe - przykłady

Pojęcie to jest znacznie szersze i obejmuje także ograniczenia w zakresie:

  • dostępu do połączenia internetowego o wysokiej jakości, oprogramowania, a także wyposażenia, przy pomocy którego można się posługiwać różnymi nowoczesnymi technologiami;
  • korzystania z niektórych technologii wskutek niepełnosprawności;
  • umiejętności posługiwania się siecią internetową oraz różnorodnymi technologiami informatycznymi.

Przyczyny wykluczenia cyfrowego w Polsce

Skąd się bierze wykluczenie cyfrowe? Kogo dotyczy ten problem? Najbardziej narażone grupy to:

  • mieszkańcy małych miast oraz wsi, w których jakość połączenia internetowego jest bardzo niska;
  • osoby niepełnosprawne lub o szczególnych potrzebach;
  • osoby niewykształcone, które uważają, że nie mają wystarczających umiejętności, aby korzystać z nowych technologii informatycznych;
  • osoby niezamożne, których nie stać na abonament internetowy lub też sprzęt konieczny do obsługi nowych technologii;
  • osoby starsze, które nie potrafią posługiwać się komputerem lub też brak im wiedzy na temat możliwości wykorzystania nowoczesnych technologii w życiu codziennym;
  • rodziny, w których jest dostępna ograniczona liczba sprzętów elektronicznych, przez co muszą one być współdzielone pomiędzy poszczególnymi członkami rodziny.

Warto dodać także, że wykluczenie cyfrowe w Polsce w wielu przypadkach jest spowodowane wolą danej jednostki lub grupy. Według raportu „Wykluczenie społeczno-cyfrowe w Polsce”, przygotowanego przez Fundację Stocznia z inicjatywy Fundacji Orange i Orange Polska, prawie 68% Polaków, którzy nie mają Internetu, uważa, że nie widzi potrzeby korzystania z tej technologii.

Skutki wykluczenia cyfrowego w Polsce

Skutki wykluczenia cyfrowego ujawniły się podczas niedawnej pandemii COVID-19. Nauka zdalna w szkołach i na uczelniach oraz praca zdalna przerosły możliwości wielu gospodarstw domowych, w których nie było wystarczającej ilości sprzętu, aby każdy członek rodziny mógł korzystać swobodnie z Internetu. W rezultacie wielu uczniów i studentów zostało pozbawionych dostępu do edukacji.

Inne poważne konsekwencje wykluczenia cyfrowego to także:

  • brak dostępu do usług bankowości;
  • brak dostępu do zakupów online oraz szerokiej gamy produktów konsumpcyjnych;
  • brak możliwości weryfikowania informacji i co za tym idzie, zwiększona podatność na fake newsy;
  • brak możliwości załatwiania szybko i wygodnie spraw urzędowych;
  • osłabienie kontaktów społecznych;
  • utrudniony dostęp do usług publicznych, np. służby zdrowia;
  • zamknięta droga do niektórych ścieżek rozwoju zawodowego;
  • zwiększenie różnic w poziomie życia pomiędzy osobami, które korzystają z usług i produktów cyfrowych oraz tymi, które są cyfrowo wykluczone.
skutki wykluczenia sieciowego

Wykluczenie cyfrowe — raporty na temat zjawiska

Jak obecnie przedstawia się wykluczenie cyfrowe w Polsce? Według raportu „Wykluczenie społeczno-cyfrowe w Polsce”, przygotowanego przez Fundację Stocznia z inicjatywy Fundacji Orange i Orange Polska:

  • w 2020 roku 10% gospodarstw domowych nie miało dostępu do Internetu;
  • w ponad 52% gospodarstw domowych pozbawionych dostępu do Internetu jako powód niekorzystania z tej technologii podano brak odpowiednich umiejętności;
  • podczas pandemii COVID-19 w gospodarstwach domowych o najniższych dochodach Internetu nie miało nawet 25% z nich.

Natomiast raport sporządzony przez operatora sieci światłowodowych Fiberhost pokazał, że:

  • wykluczenie cyfrowe w Polsce w 2020 roku dotyczyło w większości seniorów w wieku pomiędzy 45 a 74 lat (80%), osób niezamożnych (63%) oraz mieszkańców wsi (55%); 
  • nawet 15% Polaków nigdy nie korzystało z Internetu;
  • w 2021 roku 8% gospodarstw domowych w Polsce nie miało dostępu do Internetu.

Sytuacja znacznie się poprawiła w porównaniu z poprzednimi latami, nadal jednak Polska pozostaje w tyle za wieloma innymi krajami europejskimi, jeśli chodzi o dostęp do Internetu.

wykluczenie cyfrowe - jak zapobiegać zjawisku

Wykluczenie cyfrowe — jak zapobiegać temu zjawisku?

Wykluczeniu cyfrowego w Polsce można przeciwdziałać. Co prawda w naszym kraju nie obowiązuje stricte ustawa o wykluczeniu cyfrowym, jednak wprowadzono inne narzędzia do walki z tym problemem, takie jak np.:

  • ustawa z 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych;
  • Rozporządzenie Rady Ministrów z 2012 r. w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności;
  • ustawa z 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami.

W Polsce funkcjonują liczne programy mające na celu wyedukowanie społeczeństwa tak, aby mogło ono korzystać z dobrodziejstw technologii. Na poprawę sytuacji wpłynęła również budowa sieci światłowodowych w ramach Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa. Co jeszcze można zrobić z wykluczeniem cyfrowym? Jak zapobiegać temu zjawisku? Każdy z nas może przeciwdziałać wykluczeniu cyfrowemu — w tym celu należy zachęcać bliskie osoby do korzystania z różnych programów czy też aplikacji i ich nowych funkcji. Bardzo ważne jest także wsparcie finansowe organizacji pozarządowych, które edukują osoby wykluczone cyfrowo w zakresie korzystania z nowych technologii.

Może Cię zainteresować:

TEMATYKA:
Z wykształcenia biolog — antropolog, zawodowo od 2017 roku zajmuje się tworzeniem contentu dla różnych marek. Wcześniej pracowała w branży eventowej. Stara się dużo podróżować, przede wszystkim górskimi szlakami, kocha psy (najbardziej swojego setera szkockiego!), jest również miłośniczką gier planszowych oraz gier video, w szczególności z gatunku action-RPG.